Trong ngành sản xuất và sửa chữa điện tử, hợp kim thiếc Sn63/Pb37 được xem là loại “chuẩn vàng” cho hàn thủ công và hàn THT nhờ khả năng nóng chảy ổn định, dễ thao tác và tạo mối hàn đẹp, bóng, bền. Dù hiện nay nhiều doanh nghiệp chuyển sang thiếc không chì để đáp ứng tiêu chuẩn RoHS, Sn63/Pb37 vẫn giữ vị trí quan trọng, đặc biệt trong sửa chữa thiết bị, bo mạch công nghiệp và các thị trường không bắt buộc RoHS.

Bài viết này giúp bạn hiểu rõ: Sn63/Pb37 là gì, tính chất, nhiệt độ nóng chảy, ưu điểm, nhược điểm, ứng dụng và lý do nó phổ biến nhất trong ngành điện tử.

1. Hợp kim Sn63/Pb37 là gì?

Sn63/Pb37 là hợp kim thiếc – chì gồm:

63% Tin (Sn)
37% Chì (Pb)

Đây là hợp kim eutectic alloy, nghĩa là:

Có một điểm nóng chảy duy nhất: 183°C
Chuyển từ rắn sang lỏng ngay lập tức, không có giai đoạn mềm (plastic range)

Điểm eutectic này là lý do khiến Sn63/Pb37 cực kỳ dễ thao tác và tạo mối hàn đẹp.

Tên gọi khác của Sn63/Pb37

Eutectic Solder
63/37 solder
Thiếc hàn có chì tiêu chuẩn

2. Đặc tính nổi bật của Sn63/Pb37

Dưới đây là các tính chất khiến Sn63/Pb37 trở thành hợp kim phổ biến nhất:

2.1. Nhiệt độ nóng chảy thấp – 183°C

So với thiếc không chì (217–227°C), Sn63/Pb37 nóng chảy ở mức thấp hơn nhiều.

Ưu điểm:

Giảm stress nhiệt lên linh kiện
Hạn chế cong vênh PCB
Dễ hàn tay, hàn dây

2.2. Không có vùng chuyển pha (plastic range)

Các hợp kim khác có khoảng nhiệt “mềm”, dễ gây lỗi cold joint (mối hàn lạnh).
Sn63/Pb37 tan hoàn toàn ở 183°C, không có vùng chuyển pha → mối hàn mượt và ổn định.

2.3. Độ ướt (Wettability) rất tốt

Thiếc lan nhanh và bám đều trên bề mặt kim loại.
Vì vậy mối hàn:

Bóng
Mịn
Ít rỗ
Ít chảy xệ

2.4. Tạo mối hàn bền, dẫn điện tốt

Hợp kim SnPb có cấu trúc tinh thể ổn định → mối hàn có:

Độ bền cơ học cao
Dẫn điện tốt
Ít nứt theo thời gian

2.5. Dễ thao tác – phù hợp sửa chữa

Kỹ thuật viên từ mới đến chuyên nghiệp đều thích dùng Sn63/Pb37 vì:

Dễ kiểm soát
Dễ chảy
Chất lượng mối hàn cao ngay cả khi thao tác chưa chuẩn

3. Lý do Sn63/Pb37 được dùng phổ biến nhất

3.1. Loại hợp kim eutectic tiêu chuẩn trong điện tử

Trong nhiều thập kỷ, Sn63/Pb37 được xem là chuẩn mực cho hàn điện tử, trước khi tiêu chuẩn RoHS xuất hiện.

Nó có:

Điểm nóng chảy thấp nhất trong các hợp kim SnPb
Tính chất ổn định nhất
Mối hàn đẹp nhất

3.2. Hiệu suất cao – ít lỗi hàn

Sn63/Pb37 giảm các lỗi:

Cold joint
Bridging
Balling
Rỗ khí

Tỷ lệ lỗi thấp → được ưa chuộng trong dây chuyền sửa chữa & prototyping.

3.3. Giá thành rẻ hơn thiếc không chì

Vì không chứa bạc (Ag), thiếc có chì thường giá tốt hơn so với SAC305.

Nhà máy không yêu cầu RoHS thường chọn Sn63/Pb37 để tiết kiệm chi phí.

3.4. Tối ưu cho hàn thủ công & sửa chữa

Dễ thao tác → phù hợp:

Sửa mạch điện tử
Hàn dây điện
Hàn công nghiệp nhỏ
Rework tại xưởng điện tử

3.5. Có sẵn ở nhiều đường kính & dạng khác nhau

Sn63/Pb37 tồn tại dưới dạng:

Dây thiếc (0.5–1.6mm)
Thiếc thanh
Thiếc bột (solder paste)

Phù hợp nhiều mục đích từ sửa chữa đến sản xuất.

4. Bảng nhiệt độ của hợp kim Sn63/Pb37

Hợp kim	Nhiệt độ nóng chảy
Sn63/Pb37	183°C (eutectic point)
Sn60/Pb40	183–190°C
Sn50/Pb50	183–216°C
Sn40/Pb60	183–235°C

Sn63/Pb37 có điểm nóng chảy thấp nhất và ổn định nhất, vì vậy tối ưu cho điện tử.

5. So sánh Sn63/Pb37 và Thiếc không chì SAC305

Tiêu chí	Sn63/Pb37	SAC305
Nhiệt độ nóng chảy	183°C	217–220°C
Độ ướt	Rất tốt	Tốt
Mối hàn	Bóng, đẹp	Xỉn, ít bóng hơn
Độ bền nhiệt	Thấp hơn	Cao hơn
Dẫn điện	Tốt	Tốt
Thân thiện môi trường	Không	Có (RoHS)
Giá thành	Rẻ hơn	Đắt hơn